Lễ cúng tất niên: thời điểm, lễ vật và cách chuẩn bị
Cúng tất niên là lễ tạ ơn tổ tiên vào cuối năm, thường làm ngày cuối tháng Chạp, trước giao thừa. Lễ vật gồm mâm cơm mặn hoặc xôi gà, hương hoa, trầu cau, rượu nước, tùy nhà và vùng.
Tất niên là gì
“Tất niên” nghĩa là kết thúc một năm. Lễ cúng tất niên là dịp gia đình báo cáo với tổ tiên về một năm đã qua, tạ ơn che chở và mời ông bà về ăn Tết cùng con cháu. Bữa cơm tất niên sau lễ cúng thường là bữa đoàn tụ quan trọng, nơi mọi người nhìn lại năm cũ và chúc nhau năm mới tốt đẹp.
Cúng tất niên khác cúng giao thừa thế nào
Nhiều người nhầm hai lễ này. Cúng tất niên diễn ra vào ngày cuối năm, thường là buổi chiều hoặc tối, tập trung vào việc tạ ơn tổ tiên và quây quần. Cúng giao thừa diễn ra vào thời khắc chuyển năm, có cả phần cúng ngoài trời. Có gia đình gộp hai lễ làm một, có gia đình tách riêng.
Cách làm khác nhau tùy vùng và truyền thống nhà. Điều quan trọng là bạn chọn cách phù hợp với điều kiện và thói quen của gia đình mình.
Thời điểm cúng
Theo phong tục, tất niên làm vào ngày cuối cùng của tháng Chạp, tức ngày 30, hoặc ngày 29 nếu tháng Chạp năm đó thiếu. Nhiều nhà cúng vào buổi chiều, để tối còn thời gian ăn uống, chuẩn bị đón giao thừa. Một số gia đình có cách tổ chức khác, chẳng hạn cúng sớm hơn vài ngày để tiện cho con cháu đi làm xa về.
Bạn nên chủ động hỏi người lớn tuổi trong họ để giữ nếp riêng của gia đình, thay vì áp dụng cứng nhắc từ nơi khác.
Lễ vật thường chuẩn bị
Mâm cúng tất niên có thể là mâm cơm mặn với các món quen thuộc của mỗi vùng. Miền Bắc hay có gà luộc, xôi, giò chả, nem rán, canh măng, bánh chưng; miền Nam thường có thịt kho nước dừa, canh khổ qua, dưa kiệu, bánh tét. Ngoài ra có hương, hoa, đèn nến, trầu cau, rượu, nước và mâm ngũ quả.
Nhiều gia đình chọn món ông bà từng thích hoặc món đặc trưng của quê hương. Nếu hoàn cảnh hạn chế, một mâm xôi gà, hoa quả và chén rượu đã đủ biểu đạt lòng thành.
Bữa cơm tất niên và lời nhắc nhau
Sau khi hạ lễ, cả nhà cùng ăn bữa cơm tất niên. Đây là dịp để nhắc nhau những điều tốt đẹp, bỏ qua mâu thuẫn nhỏ và hướng tới năm mới. Bạn nên mời cả người ở xa hoặc người neo đơn trong họ nếu có thể, để bữa cơm thêm ấm áp. Nếu có người thân không kịp về, một cuộc gọi video để cùng thắp hương và chúc Tết cũng giúp lòng thành không bị khoảng cách ngăn trở.
Câu hỏi thường gặp
- Cúng tất niên vào ngày 29 hay 30 Tết?
- Thường là ngày cuối cùng của tháng Chạp, tức 30, hoặc 29 nếu tháng thiếu. Nhiều nhà cúng sớm hơn để tiện cho con cháu.
- Tất niên có phải cúng mặn không?
- Không bắt buộc. Nhiều gia đình cúng mặn, nhiều gia đình cúng chay hoặc chỉ dâng hương hoa quả, tùy điều kiện và tín ngưỡng.