Mâm cúng giao thừa trong nhà và ngoài trời: lễ vật chính
Cúng giao thừa gồm hai phần: cúng ngoài trời để tiễn năm cũ, đón năm mới và cúng trong nhà trước bàn thờ gia tiên. Lễ vật thường có hương, hoa, quả, trầu cau, rượu nước, xôi gà hoặc mâm cơm mặn, tùy nhà.
Giao thừa là thời khắc thế nào
Giao thừa là khoảnh khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, thường tính vào nửa đêm rạng sáng mùng 1. Theo phong tục, đây là lúc con người bày tỏ lòng thành với trời đất và tổ tiên, mong năm mới bình an, thuận lợi. Nhiều gia đình sửa soạn mâm cúng từ chiều, thắp hương khoảng trước giờ chuyển giao một chút để kịp trang nghiêm.
Cúng ngoài trời
Lễ cúng ngoài trời, còn gọi là cúng ngoài sân hay cúng thiên, nhằm tiễn vị thần cai quản năm cũ và đón vị thần mới. Mâm lễ thường được đặt ở sân, ban công hoặc trước cửa, hướng ra trời.
Lễ vật phổ biến gồm hương, hoa, đèn nến, trầu cau, rượu, nước, trái cây, bánh kẹo, có nơi thêm xôi, gà luộc hoặc mâm mặn. Một số gia đình chọn mâm chay hoặc chỉ dâng hương hoa trà quả cho gọn nhẹ. Người dân thường đọc bài khấn ngắn gọn, thể hiện lòng biết ơn và nguyện ước bình an.
Cúng trong nhà trước bàn thờ gia tiên
Mâm cúng trong nhà gọi là cúng gia tiên, mời ông bà tổ tiên về đón Tết cùng con cháu. Ở miền Bắc, mâm thường có gà luộc nguyên con, xôi, bánh chưng, giò chả, nem rán, canh măng, thịt đông, kèm rượu và hoa quả. Miền Nam hay có thịt kho trứng, canh khổ qua, bánh tét, dưa kiệu, và nhiều món khác.
Dù mâm mặn đủ đầy hay chỉ vài món gia đình, điều quan trọng vẫn là sạch sẽ, tươm tất và nấu bằng sự chu đáo. Nhiều gia đình chọn món ông bà từng thích để mâm cúng thêm ấm áp.
Thứ tự cúng và những lưu ý
Nhiều nhà cúng ngoài trời trước, sau đó cúng gia tiên, hoặc làm ngược lại tùy truyền thống. Sau khi hương tàn, gia đình hạ lễ, dùng một chút lộc đầu năm và chúc nhau. Khi cúng, nên ăn mặc chỉnh tề, giữ lời nói nhẹ nhàng và tránh làm đổ vỡ khi bưng bê.
Nếu đang ở nhà trọ hoặc căn hộ không có sân, bạn có thể đặt mâm nhỏ ở ban công hoặc gần cửa sổ thoáng. Không cần quá cầu kỳ; tấm lòng mới là điều được coi trọng nhất.
Xông nhà và hái lộc sau giao thừa
Sau lễ cúng, nhiều gia đình có thói quen đi chùa, đi lễ hoặc chờ người xông đất đến nhà. Những tục này được kể riêng ở các bài khác về hái lộc và xuất hành đầu năm. Giữ cho đêm giao thừa vui vẻ, an toàn là điều đáng quý hơn cả.
Câu hỏi thường gặp
- Cúng giao thừa mấy giờ?
- Thường cúng quanh thời điểm chuyển giao nửa đêm. Nhiều gia đình bắt đầu thắp hương trước đó một chút để kịp trang nghiêm.
- Nhà không có sân có cúng ngoài trời được không?
- Được. Bạn có thể đặt mâm nhỏ ở ban công, cửa sổ hoặc trước cửa, hướng ra trời. Tấm lòng quan trọng hơn quy mô mâm lễ.